در حال خواندن...

 

 
این بخش شامل مراحل ثبت‌نام، معرفی روش‌های خرید و فروش، نحوه واریز و برداشت وجه، ساعات معاملاتی، مسائل ثبت نام در چند کارگزاری، نحوه خرید عرضه اولیه و ... می‌باشد.
 
ثبت نام و احراز هویت
ثبت نام اشخاص حقیقی و حقوقی برای انجام معاملات، شامل 3 مرحله کلی است:
 
1- ثبت نام سجام
سجام یا «سامانه جامع ثبت اطلاعات مشتریان» متعلق به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه و یک سامانه ملی است که برای ثبت‌نام اولیه تمامی سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی در بازار سرمایه به صورت الزامی استفاده می‌شود.
بر اساس مصوبه سازمان بورس، تمامی مشتریان (اعم از افرادی که پیش از این کد بورسی گرفته‌اند و افرادی که متقاضی دریافت کد بورسی هستند) می‌بایست به سامانه سجام به آدرس www.sejam.ir مراجعه و اطلاعات خود را در این سامانه ثبت یا در صورت لزوم ویرایش نمایند. در انتهای این فرآیند یک کد 10 رقمی به نام کد سجام دریافت می‌گردد.
نکته 1: شماره همراه ثبت شده برای افراد بالای 18 سال باید به نام خود فرد باشد.
نکته 2: برای افراد کمتر از 18 سال، تصویر مدارک هویتی ولی/قیم نیز مورد نیاز است.
نکته 3: شماره حساب بانکی حتماً باید به نام خود فرد باشد (حتی زیر 18 سال)
نکته 4: استفاده از شماره حساب مشترک برای ثبت نام مجاز نمی‌باشد.
نکته 5: پست الکترونیکی (e-mail) هر فرد باید منحصر به فرد باشد و نمی‌توان از پست الکترونیکی برای چند نفر استفاده کرد (حتی برای فرزندان)
 
شماتیک فرآیند ثبت‌نام سجام، به شرح تصویر صفحه بعد می‌باشد.
 
 

 
2- احراز هویت سجام و دریافت کد بورسی
پس از ثبت‌نام در سجام و دریافت کد 10 رقمی سجام، باید از یکی از 3 روش زیر اقدام به احراز هویت سجام نمود: نکته: احراز هویت مشتریان حقوقی و ولی افراد کمتر از 18 سال باید به صورت حضوری باشد. به طور معمول حداکثر 48 ساعت پس از انجام احراز هویت سجام، کد سهامداری که کد معاملاتی و کد بورسی نیز نامیده می‌شود به شماره همراه ثبت شده در سامانه سجام ارسال می‌گردد. کد بورسی از 3 حرف اول نام خانوادگی و 5 عدد تشکیل می‌شود. اشخاص حقیقی و حقوقی در سامانه معاملاتی به وسیله این کد شناسایی می‌شود.
نکته 1: یک بار انجام ثبت نام و احراز هویت سجام، برای هر فرد کافی است و چنانچه کسی بخواهد نزد چند کارگزاری مختلف ثبت‌نام انجام دهد، نیازی به تکرار ثبت نام و احراز هویت سجام ندارد.
نکته 2: در خصوص مشتریان حقوقی، اعضای هیات مدیره و مدیرعامل شرکت مورد نظر باید به عنوان شخص حقیقی به طور جداگانه در سامانه سجام ثبت نام و احراز هویت شوند و سپس شرکت مورد نظر به عنوان شخصیت حقوقی در سامانه سجام ثبت نام شود. شرکت باید یک نفر را به عنوان نماینده برای احراز هویت در سجام معرفی نماید.

 

3- ثبت نام در کارگزاری
پس از انجام مراحل ثبت نام و احراز هویت سجام، باید یک شرکت کارگزاری را برای انجام فعالیت انتخاب و در آن ثبت نام نمود. در حال حاضر انجام ثبت نام در کارگزاری بانک دی صرفاً از طریق مراجعه حضوری به دفاتر یا شعب میسر است.
انواع قراردادها و فرم‌هایی که در این مرحله تکمیل می‌شوند از این قرار هستند: فرم مشخصات (احراز هویت)، قرارداد اینترنتی (آفلاین)، قرارداد معاملات برخط (آنلاین) و قرارداد جامع. همچنین برخی فرم‌ها مانند معاملات تحت احتیاط و غیره در اولین ورود به سامانه معاملات آنلاین، نمایش داده شده و تأییدیه آن از کاربر خواسته می‌شود.
نکته: منظور از نماینده در قراردادهای کارگزاری، یکی از سه نوع زیر است:
خرید و فروش سهام و اوراق بهادار
 
انجام معاملات سهام در بورس اوراق بهادار صرفاً از طریق شرکت‌های کارگزاری و به یکی از روش‌های زیر انجام می‌گردد:
 
1- مراجعه حضوری به کارگزاری و ارائه سفارش خرید یا فروش
در این روش، مشتری به صورت حضوری به کارگزاری مراجعه نموده و فرم درخواست خرید و فروش اوراق بهادار را تکمیل می‌نماید. این فرم شامل اطلاعاتی مثل مشخصات کامل فرد، نشانی و تلفن تماس، کد سهامداری و همچنین مشخصات کامل سهام و یا سایر اوراق بهادار است که فرد قصد خرید و فروش آنها را دارد.
برای خرید سهام، مشتری پس از تکمیل فرم، می‌تواند مبلغ مورد نیاز و کارمزد معامله را از طریق واریز به حساب بانکی کارگزاری یا استفاده از دستگاه کارت‌خوان در شعب کارگزاری، پرداخت نماید.
برای فروش سهام، مشتری باید به همراه برگه سهم مربوطه به کارگزاری مراجعه نموده و پس از ارائه برگه سهم، فرم تغییر ناظر و فرم درخواست فروش را تسلیم کارگزار نماید.
نمونه دو فرم خرید و فروش مانند زیر است:

 
2- ثبت سفارش اینترنتی خرید یا فروش سهام (آفلاین)
در این روش، با مراجعه به سامانه ثبت سفارش اینترنتی در وب سایت کارگزاری (به آدرس c.daybroker.ir)، درخواست خرید و فروش از سوی مشتری ثبت می‌شود و پس از کنترل‌های مربوطه، توسط معامله‌گر کارگزاری وارد سیستم معاملات می‌شود.
مزایای خرید و فروش اینترنتی (آفلاین) به شرح ذیل می باشد: تصویر سامانه مطابق زیر است:

 
3- خرید یا فروش از طریق سامانه معاملات آنلاین (برخط)
در روش‌های قبل، مشتری سفارش خود را نزد کارگزار ثبت می‌کرد و معامله‌گر کارگزاری سفارش را در سامانه معاملاتی وارد می‌کرد، اما در معاملات برخط، مشتری با مراجعه به سامانه معاملات آنلاین کارگزاری بانک دی به آدرس silver.daybroker.ir  مستقیماً دستور خرید یا فروش را در سامانه معاملات ثبت می‌نماید.
ثبت سفارش از این طریق تنها در ساعات معاملاتی (8:45 الی 12:30) امکان‌پذیر است. در این روش، امکان دسترسی مستقیم به هسته معاملات و انجام معاملات اوراق بهادار بدون واسطه و در کمترین زمان ممکن برای مشتریان فراهم شده است. در واقع، هر فرد یک معاملهگر است و برای خرید و فروش سهام نیازی به واسطه نیست.
ارزیابی صلاحیت حرفه‌ای مشتری برای استفاده از سامانه معاملات برخط (آنلاین) با یکی از روش‌های زیر انجام می‌گیرد:
مزایای خرید و فروش معاملات برخط (آنلاین) به شرح ذیل می‌باشد:
همچنین امکان انجام معاملات از طریق گوشی هوشمند از طریق آدرس mobile.daybroker.ir فراهم شده‌است.
صفحه نخست سامانه معاملات برخط کارگزاری بانک دی مانند زیر است:
واریز وجه
در قوانین بازار سرمایه ایران، از آنجایی که تسویه معاملات بر عهده کارگزاری می‌باشد، مشتریان می‌بایست مبلغ مورد نیاز برای خرید سهام را به حساب کارگزاری واریز نمایند. کارگزاری موظف است، مبالغ را در حساب کاربری مشتری نزد خود ثبت نماید. جزئیات و سوابق واریز و برداشت، در سامانه کارگزاری ثبت و برای مشتری قابل رویت است.
برای واریز وجه، 4 روش کلی وجود دارد:
1- واریز به حساب بانکی و ارائه فیش واریزی
در این روش، واریز وجه در شعب بانک انجام شده و فیش واریزی به همکاران کارگزاری ارائه می‌گردد تا در سیستم ثبت گردد. رعایت نکات زیر در زمان واریز وجه به حساب‌های بانکی الزامی است:
2- استفاده از دستگاه کارتخوان (POS) موجود در دفاتر و شعب کارگزاری
با استفاده از دستگاه‌های کارتخوان موجود در دفاتر و شعب کارگزاری (که به حساب کارگزاری متصل است) می‌توان عملیات واریز وجه را انجام داد.
نکته: مطابق قوانین مبارزه با پولشویی، واریز وجه، تنها از کارت بانکی متعلق به خود مشتری یا ولی / قیم وی امکان پذیر است.
نکته: از هر کارت بانکی در هر روز، حداکثر می‌توان به میزان 500 میلیون ریال، واریز وجه انجام داد.
3- واریز آنی وجه
امکان پرداخت الکترونیکی در هر دو سامانه ثبت سفارشات اینترنتی و سامانه معاملات برخط، وجود دارد. پس از واریز وجه، مبلغ در همان لحظه به حساب مشتری نزد کارگزاری افزوده خواهد شد.
نکته: مانند استفاده از دستگاه کارتخوان، محدودیت 500 میلیون ریال واریز آنی از هر کارت بانکی در یک روز، وجود دارد.
4- اتصال به حساب بانکی برای واریز خودکار
 در سامانه معاملات برخط کارگزاری بانک دی، این امکان از سوی بانک سامان و بانک ملت تعبیه شده‌است که پس از انجام مراحل قانونی از سوی مشتری، حساب بانکی به سامانه معاملات متصل ‌شود. در این روش هنگام خرید سهام، گزینه حساب بانکی انتخاب شده و مبلغ متناظر با خرید، به صورت خودکار از حساب بانکی مشتری به حساب کارگزاری واریز می‌شود.
نکته: در مواقع اوج معاملات بازار (ساعات ابتدایی و انتهایی و سایر مواقعی که تراکنش‌های بازار با افزایش قابل توجه مواجه است) استفاده از این قابلیت، ممکن است دچار اختلال شود.
 

 
حداقل مبلغ خرید سهم
پیش از راه‌اندازی معاملات آنلاین، مبلغ حداقلی برای خرید سهام در نظر گرفته نشده‌بود چرا که فقط معامله‌گران کارگزاری‌ها امکان ثبت سفارشات خرید و فروش داشتند. با راه‌اندازی سامانه آنلاین و محدودیت‌های نمایش تقاضاهای خرید و فروش سهام ، در حال حاضر 5 درخواست، برخی از کاربران به صورت عمدی یا سهوی، اقدام به ثبت سفارش‌های با حجم بسیار کم (مثلاً یک سهم) و با قیمت حداکثری می‌نمودند که این امر موجب می‌شد سفارش‌های اصلی و با حجم بالا، اصولاً در لیست 5 تقاضای اول مشاهده نگردند.
برای حل این مشکل و جلوگیری از اختلال سامانه و هسته معاملات در اثر سفارش‌های متعدد با حجم بسیار کم، محدودیت حداقل سفارش خرید معادل 5 میلیون ریال (500 هزار تومان) ابلاغ گردید.
نکته 1: این محدودیت برای خرید عرضه اولیه‌ اعمال نمی‌گردد.
نکته 2: محدودیت حداقل مبلغ، تنها ناظر به خرید سهام است و برای فروش سهام، چنین محدودیتی وجود ندارد.
 
پرداخت (برداشت) وجه
با توجه به اینکه معمولاً مشتریان وجوه موجود نزد کارگزاری را صرف خرید مجدد سهام می‌نمایند، وجه حاصل از فروش سهام توسط مشتری به صورت خودکار به حساب او واریز نمی‌گردد و برای این کار نیاز به "درخواست وجه" از سوی مشتری می‌باشد.
برای ثبت درخواست وجه می‌توان از هر یک از روش‌های ذکر شده در خرید و فروش سهام (حضوری، سامانه ثبت سفارش اینترنتی و سامانه معاملات آنلاین) استفاده نمود.
 
زمان تسویه وجوه معاملات
زمان تسویه وجوه معاملات متناسب با نوع اوراق بهادار تعیین شده است. این زمان برای فروش سهام، 2 روز کاری (اصطلاحاً T+2) و برای فروش اوراق مشارکت، 1 روز کاری (اصطلاحاً T+1) می‌باشد.
زمان تسویه سایر اوراق نیز به شرح زیر می‌باشد:
ردیف نوع اوراق معامله شده تاریخ تسویه
1 سهام بورس 2 روز کاری
پس از انجام معامله
(T+2)
2 سهام فرابورس
3 حق تقدم خرید سهام
4 واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های قابل معامله (ETF) سرمایه‌گذاری در سهام
5 واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های قابل معامله (ETF) سرمایه‌گذاری مختلط
6 واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های زمین و ساختمان
7 اوراق حق تقدم استفاده از تسهیلات مسکن
8 اوراق بهادار با درآمد ثابت 1 روز کاری
پس از انجام معامله
(T+1)
9 گواهی سپرده کالایی
10 سکه تمام بهار تحویل یک روزه
11 واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های قابل معامله (ETF) با پشتوانه سکه و طلا
12 واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های قابل معامله (ETF) سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت
 
 
نکات
 
ساعات معاملات بازار سهام
روزهای شنبه تا چهارشنبه (بجز روزهای تعطیل رسمی)، روزهای معاملاتی بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران است.
ساعات معاملاتی هر روز به دو بخش "پیش‌گشایش" و "معامله" تقسیم می‌شود.
از ساعت ۸:45 تا ۹ صبح فرآیند سفارش‌گیری (پیش‌گشایش) انجام می‌شود. در این بازه می‌توان سفارش خرید یا فروش سهام ثبت نمود اما معامله‌ای صورت نمی‌گیرد.
نکته: امکان حذف و ویرایش سفارشات در بازه زمانی 8:55 الی 9 وجود ندارد، ولی ایجاد سفارش جدید امکان‌پذیر است.
از ساعت ۹، معاملات بازار سرمایه آغاز می‌شود و خرید و فروش تا ساعت 12:30 ادامه دارد.
 
استثنائات زمان انجام معاملات:
اولین مورد در خصوص زمان ارائه سهام عرضه اولیه (بخشی از سهام یک شرکت که برای اولین بار در بورس عرضه می‌شود) است.
معاملات سهامی که عرضه اولیه‌­اند با هماهنگی و اعلام قبلی در یک بازه زمانی خاص مثلاً در ساعت ۹ تا ۱۱ صبح صورت می‌گیرد و قاعده تقدم در زمان سفارش‌گیری در این گونه سهام وجود ندارد و شما می‌توانید در هر زمانی از بازه‌ی اعلام شده برای سفارش‌گذاری، سفارش خود را ثبت نمایید بدون اینکه از لحاظ اولویت ثبت سفارش با سایر افراد تفاوتی داشته باشید.
زمان انجام معاملات برخی از ابزارهای نوین بازار سرمایه (مانند صندوق‌های با پشتوانه سکه و طلا) ممکن است با سایر اوراق متفاوت باشد. ناظر بازار، این موارد را از طریق پیام‌های سامانه معاملات آنلاین و غیره اطلاع‌رسانی خواهد کرد.
 
وضعیت نماد
نمادهای بورسی، ممکن است هر یک از وضعیت‌های زیر را داشته‌باشند:

 

صف خرید و فروش
زمانی که بنابه دلایلی، از سهمی استقبال شود و سرمایهگذاران برای خرید آن به رقابت بپردازند و از سوی دیگر، دارندگان سهم تمایلی به عرضه آن در قیمتهای فعلی نداشته باشند، تقاضا برای سهم از عرضه آن پیشی می‌گیرد. در این حالت صف خرید شکل می‌گیرد.
همچنین هنگامی که و دارندگان سهمی تمایل به فروش داشته‌باشند اما خریداران حاضر به خرید سهم در قیمت مشخص شده نباشند، دارندگان سهم برای فروش آن با یکدیگر رقابت می کنند و این موضوع باعث پایین آمدن قیمت سهم میشود و به اصطلاح صف فروش تشکیل میشود.

 

عرضه اولیه:
عرضه اولیه، اصطلاحاً به سهام شرکتی گفته می‌شود که برای اولین بار در بورس و فرابورس مورد معامله قرار می‌گیرد.
به طور معمول و طبق تجربه، عرضه‌های اولیه سودآور هستند و به همین دلیل، طرفداران بسیاری در بازار سرمایه دارند.
عرضه اولیه یک شرکت در بازار سرمایه به معنای تازه تأسیس بود آن شرکت نیست، بلکه به معنای این است که برای اولین بار سهام آن در بازار سرمایه مورد معامله قرار می‌گیرد.
 
روش خرید عرضه اولیه
روش خرید عرضه اولیه به این صورت است که اطلاعات تاریخ عرضه، حداکثر تعداد قابل خرید برای هر کد بورسی و بازه قیمتی تحت عنوان "آگهی عرضه اولیه" در اختیار عموم قرار می‌گیرد.
آگهی عرضه اولیه معمولاً در رسانه‌های بورسی و نیز بخش پیام‌های سامانه معاملات برخط اطلاعرسانی می‌شود. متقاضیان می‌بایست پس از افزایش موجودی خود به میزان تخمینی، اقدام به ثبت سفارش خرید عرضه اولیه نمایند. قیمت اعلامی در آگهی عرضه، دارای دامنه مشخصی است و مشتری باید قیمت مورد نظر خود را هنگام ثبت سفارش تعیین نماید.
باید توجه داشت که در آگهی عرضه، تعداد حداکثر سهام قابل خرید برای هر مشتری تعیین می‌گردد. اما معمولاً به دلیل اینکه سفارشات دریافت شده بیش از کل سهام قابل فروش است، متقاضیان موفق به خرید سقف اعلامی نشده و تقسیم به نسبت با اولویت بیشترین قیمت ثبت سفارش، انجام خواهد شد.
باید دقت گردد که قاعده تقدم در زمان سفارش‌گیری در این گونه سهام وجود ندارد و شما می‌توانید در هر زمانی از بازه‌ی اعلام شده، سفارش خود را ثبت نمایید بدون اینکه از لحاظ اولویت ثبت سفارش با سایر افراد تفاوتی داشته باشید.
معمولاً روز پس از عرضه، تعداد سهام تخصیصی به هر مشتری تعیین و در پورتفوی وی قابل مشاهده است.

 

انواع معاملات
معاملات در بازار سرمایه به سه دسته معاملات خرد، معاملات بلوکی و معاملات عمده تقسیم میشوند که هر کدام از آنها شرایط  و قوانین خاص خود را دارند.
معاملات خرد
این معاملات رایج ‌ترین معاملات بازار هستند که عموم مردم به آنها می‌پردازند. این معاملات تحت قوانین حجمی و قیمتی مشخص شده و در بازار عادی انجام میگردد و دارای محدودیتهای ذیل میباشند:
معاملات عمده
به معاملاتی گفته میشود که تعداد سهام مورد معامله در آن از درصد معینی از کل سهام آن شرکت یا حجم معاملات آن طی دوره معین، یا حجم معاملات کل بازار طی مدت معین بیشتر باشد. در این معاملات دامنه نوسان قیمت و محدودیت حجمی اعمال نمی شود.
معاملات بلوک
به معامله بخش بزرگی از سهام یک شرکت گفته می‌شود که با قیمت توافقی معین، میان خریدار و فروشنده انجام میشود.
در این معاملات، دامنه نوسان قیمت و محدودیت حجمی اعمال نمیشود. بر اساس دستورالعمل، معاملاتی به صورت بلوکی انجام می‌شود که حجم آن حداقل پنجاه برابر محدودیت حجم هر سفارش در بازار عادی و یا ارزش معامله آن معادل بیست میلیارد ریال باشد.
 
امکان افتتاح حساب در چند کارگزاری
متقاضیان سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه می‌توانند در چند کارگزاری ثبت نام کرده و به صورت همزمان در همه آنها خرید و فروش انجام دهند. باید توجه داشت که برای این مهم، نیازی نیست مراحل ثبت نام در سجام و احراز هویت سجامی تکرار گردد، بلکه کافی‌ است مراحل ثبت نام کارگزاری و امضای قراردادها و احراز نزد کارگزاری انجام گردد.
 
کارگزار ناظر
در حالتی که سرمایه‌گذار با چند کارگزاری فعالیت می‌کند، هر سهامی که از هر کارگزاری خریده شده باشد، در پورتفوی مشتری در آن کارگزاری قابل مشاهده و فروش است.
اما اگر یک سهم در چند کارگزاری مختلف خریداری گردد، به صورت خودکار، اولین کارگزاری به عنوان کارگزار ناظر تعیین شده و فقط می‌توان در آن کارگزاری اقدام به فروش نمود، مگر اینکه با تکمیل فرم کاغذی یا الکترونیکی تغییر ناظر، آن سهم را به کارگزاری دیگری منتقل گردد.
نکته: در برخی مواقع، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سمات) به صورت خودکار به عنوان ناظر سهم تعیین می‌گردد. در این حالت علی‌رغم اینکه مشتری ممکن است فقط با یک کارگزار کار کند، نیاز به تغییر کارگزار ناظر از سمات به کارگزاری مورد نظر داشته باشد. برای مشاهده ناظر سهام باید به درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه (به آدرس ddn.csdiran.ir/) مراجعه شده و سپس از طریق سامانه آنلاین کارگزاری (و یا مراجعه حضوری و ارائه برگه سهم) نسبت به ثبت درخواست تغییر ناظر اقدام گردد.
امتیاز تسهیلات مسکن (اوراق تسه)
چنانچه فردی بخواهد از بانک مسکن تسهیلات خرید مسکن دریافت نماید، به امتیاز استفاده از این تسهیلات نیاز دارد.
یکی از روش‌های کسب امتیاز این تسهیلات، خرید اوراق تسهیلات مسکن (تسه) از بازار سرمایه است.
متناسب با مبلغ تسهیلات مورد نظر، تعداد اوراق مورد نیاز تعیین می‌گردد: برای هر 5 میلیون ریال تسهیلات، یک سهم مورد نیاز است. به عنوان مثال برای اخذ تسهیلات یک میلیارد ریالی، به 200 سهم نیاز است.
نکته 1: این اوراق تاریخ انقضا (معمولاً 2 ساله) دارند و تا فرصت استفاده از آنها به اتمام نرسیده، باید اقدام به دریافت تسهیلات از بانک مسکن گردد.
نکته 2: جهت جلوگیری از سفته‌بازی بر روی این اوراق و جلوگیری از افزایش قیمت کاذب آنها، امکان فروش اوراق تسه، حداقل 4 ماه پس از خرید ممکن خواهد بود.

 

تسویه و پایاپای
مطابق با تعریف شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه (سمات)، "تسویه و پایاپای،‌ فرآیندی است که طی آن حقوق و تعهدات طرفین معامله در یک جلسه معامله محاسبه می‌شود و وجوه حاصل از معامله، تسویه و اسناد مربوطه مبادله می‌شود."
به بیان ساده به فرآیندی گفته می‌شود که طی آن وجهی که خریدار برای خرید می‌پردازد، به دست فروشنده می‌رسد و مالکیت اوراق بهادار از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود.
فعالیت‌های مرتبط با تسویه و پایاپای انواع معاملات در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، در شرکت سمات صورت می‌پذیرد. این شرکت در کنار انتقال غیر فیزیکی اوراق بهادار، اقدام به چاپ گواهی سپرده‌گذاری و نقل انتقال سهام، معادل سهام خریداری شده برای خریدار و مانده سهام (در صورت وجود) برای مشتری فروشنده می‌نماید. با نصب نرم افزار جدید سمات و الکترونیکی شدن کامل عملیات پس از معامله، دیگر گواهی فیزیکی برای نشان دادن مالکیت دارندگان منتشر نخواهد شد و دارایی سهامداران به صورت غیر فیزیکی در حسابشان ثبت خواهد شد.

 

صدور اعلامیه خرید و فروش
بعد از انجام هر معامله برای مشتریان اقدامات پشتیبانی معامله انجام می‌شود که صدور اعلامیه‌های خرید و فروش سهام نمونه‌ای از آنها می‌باشد.
اعلامیه‌های خرید و فروش، اسنادی هستند که اطلاعات مربوط به وضعیت معامله سهام یک مشتری را نشان می‌دهند. چاپ این اعلامیه‌ها در صورت تقاضای مشتری، از سوی کارگزاری انجام می‌گیرد (مانند شکل زیر).
گواهینامه نقل و انتقال سهام
در گواهی‌نامه نقل و انتقال و سپرده سهام، اطلاعاتی همچون نام شرکت، ارزش اسمی و میزان سرمایه شرکت، مشخصات شناسنامه‌ای مالک سهم، سهامدار و کارگزار معاملهکننده درج شده است. این گواهینامه، نشان‌دهنده مالکیت فرد در سهام شرکت می‌باشد و مشتریان می‌تواند از طریق سامانه می‌بایست از طریق درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه (به آدرس ddn.csdiran.ir) نسبت به چاپ آن اقدام نمایند. (مانند شکل زیر)

 

کارمزد و هزینه معاملات
هزینه انجام معاملات در بازار سرمایه از طریق کارمزد تأمین می‌گردد. این کارمزد بین نهادهای انجام دهنده معاملات (سازمان بورس، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه، شرکت مدیریت فناوری بورس، بورس تهران (یا فرابورس ایران) و کارگزاری) تقسیم می‌گردد. علاوه بر کارمزد، مالیات فروش نیز در معاملات فروش اوراق بهادار لحاظ می‌گردد.
مبالغ کارمزد، در هنگام تسویه معاملات خرید و فروش محاسبه و لحاظ می‌گردند و برای مجموع خرید و فروش، کمتر از 1.3% ارزش معامله می‌باشند.
 
پایگاه قوانین و مقررات بازار سرمایه ایران
این پایگاه از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار به منظور تجمیع همه قوانین و مقررات بازار سرمایه و اعلام آخرین مقررات معتبر و الزام‌آور برای فعالان بازار سرمایه ایجاد شده است. آدرس پایگاه، cmr.seo.ir می‌باشد و عملاً مرجع رسمی اعلام آخرین مقررات مربوط به بازار سرمایه تلقی می‌گردد.
در این پایگاه، علاوه بر نمایش درختواره قوانین و مقررات، امکان جستجوی آنها (حتی متن قوانین) نیز وجود دارد.
 
سوالات متداول
 
  1. تفاوت کد بورسی و کد آنلاین چیست؟
منظور از کد آنلاین، نام کاربری و کلمه عبور ورود به سامانه معاملات آنلاین است که شخص با دارا بودن آن به سامانه معاملات آنلاین وارد می‌شود و می‌تواند معاملات خرید و فروش اوراق بهادار را انجام دهد. پیش نیاز گرفتن این دسترسی، داشتن کد بورسی، احراز هویت و عقد قرارداد استفاده از سامانه معاملات برخط است.
 
  1. آیا برای خرید سهام یا اوراق بهادار از فرابورس، به کد معاملاتی جداگانه نیاز است؟
خیر، با کد معاملاتی خود می‌توانید در فرابورس نیز اقدام به خرید و فروش نمایید. اوراقی مانند اوراق تسهیلات مسکن نیز با همین کد خریداری می‌شود.
 
  1. آیا کارگزاری‌ها کد بورسی را رایگان صادر می‌کنند؟
بله، کارگزاری‌ها برای صدور کد بورسی هزینه‌ای از شما اخذ نمی‌کنند.
 
  1. من سال‌ها پیش در یک کارگزاری کد سهامداری (کد بورسی) دریافت کردم ولی الان آن را فراموش کرده‌ام، تکلیف چیست؟
اگر نام کارگزاری خود را به یاد دارید، می‌توانید با تماس تلفنی، از ایشان بخواهید کد بورسی را اعلام کرده و یا نام کاربری و رمز عبور آنلاین را مجدداً برای شما ارسال نمایند. اگر کارگزاری را به خاطر ندارید، فقط کافیست مجدد نسبت به افتتاح حساب در یک کارگزاری اقدام کنید. کارگزاری جدید، بر اساس کد ملی‌تان کد بورسی شما را استعلام و بازیابی خواهد کرد.
 
  1.  آیا کارمزدهای معاملات آنلاین متفاوت از خرید و فروش حضوری است؟
خیر. دسترسی به سامانه معاملات آنلاین شامل هزینه­ی خاصی نبوده و کارمزدها تفاوتی ندارد.
 
  1. قیمت سهم را کجا می‌توان دید؟ آیا باید به تالارهای بورس مراجعه کنم؟
قیمت روزانه هر سهم با جزئیات و همچنین عرضه و تقاضاهای یک سهم را به صورت لحظه‌ای می‌توان از سایت شركت مدیریت فناوری بورس تهران به آدرس www.tsetmc.com مشاهده نمود. همچنین می‌توانید از سامانه معاملات آنلاین کارگزاری خود نیز قیمت‌ها را مشاهده نمایید.
 
  1. قیمت یک سهم در بازار چگونه تعیین می شود؟ میزان تأثیر بازار و خود شرکت چقدر است؟
تعیین قیمت سهم تابع عوامل مختلفی است که مهمترین آن سودآوری شرکت، انتظار سودآوری آتی شرکت و شرایط کلان اقتصادی کشور است.
 
  1. چنانچه تغییری در نام و نام‌خانوادگی ایجاد شود کد بورسی که قبلاً گرفته‌ام تغییر می‌کند؟
بله ، باید به یکی از دفاتر پیشخوان دولت که خدمات بورسی ارائه میدهند مراجعه نمایید و درخواست اصلاح مشخصات دهید. بعد از اینکه اصلاح مشخصات شما انجام و تائیدیه آن پیامک شد با کارگزاری تماس گرفته و مشخصات خود را جهت ثبت کد بورسی جدید اعلام نمایید. همچنین می‌توانید با مراجعه به درگاه ذینفعان بازار سرمایه (سامانه ddn) به آدرس ddn.csdiran.ir بخش "میز خدمت الکترونیکی" درخواستی برای اصلاح مشخصات ثبت نمایید.
 
  1. معاملات تحت احتیاط به چه معناست؟
با تصمیم سازمان بورس از دی ماه 1396، تغییراتی در نحوه افشای اطلاعات، پذیرش شرکت‌ها و توقف و بازگشایی نمادها ایجاد شد که پیرو آنها، "معاملات تحت احتیاط" و فرم اطلاع از ابهام این نوع معاملات بوجود آمده است که قبل از ثبت سفارش برای این دسته از نمادها باید حتما فرم مربوطه را در سامانه معاملات آنلاین تائید نمایید.
چنانچه شرکتی در افشای اطلاعات خود از مصوبات سازمان و هیئت نظارت آن پیروی نکرده باشد به تشخیص سازمان مشمول فرآیند تعلیق قرار می‌گیرد و این موضوع از طریق سامانه کدال به آدرس www.codal.ir با درج علامت احتیاط (مثلث قرمز رنگ) درکنار اطلاعیه‌های شرکت مربوطه به اطلاع عموم میرسد. با کلیک بر علامت درج شده کنار عنوان اطلاعیه، مواردی که افشا نشده نمایش داده می‌شود. همچنین لیست تمام شرکت‌های مشمول این موضوع تحت عنوان نمادهای تحت احتیاط، مشمول فرآیند تعلیق و تعلیق شده همراه با جزئیات کامل (شامل تاریخ اجرا و دلایل) از طریق سایت بورس اوراق بهادار تهران به نشانی tse.ir/undersupervision.html  در اختیار عموم قرار دارد.
 
  1. از کجا متوجه شوم علت بسته شدن نماد سهمی که دارم، چیست؟
از بخش پیام ناظر سهم در سایت www.tsetmc.com  می‌توانید گزینه پیامهای ناظر بازار را انتخاب نمایید. همچنین اطلاعات تفصیلی نماد در سایت کدال موجود است.
 
  1. سهام جایزه ناشی از افزایش سرمایه چه زمانی به پورتفوی سهامدارانش اضافه می‌شود؟
باید اطلاعیه رسمی ثبت افزایش سرمایه شرکت در سایت کدال منتشر شود و سهام ناشی از افزایش سرمایه توسط سپرده گذاری مرکزی قابل معامله گردد تا با توجه به تعداد متعلقه به پروتفوی سهامدارن اضافه گردد.
توجه فرمایید که باید در زمان قابل معامله شدن سهام جایزه حداقل یک سهم از آن شرکت را در پورتفوی خود داشته باشید. در صورتی که کل سهام را قبل از اعمال افزایش سهام جایزه فروخته باشید باید درخواست تغییر کارگزار ناظر ثبت نمایید.
 
  1. سود نقدی سهام را چگونه دریافت کنم؟
باید به سایت کدال مراجعه نمایید و از بخش جستجوی اطلاعیه‌ها نماد یا اسم شرکت را وارد و اطلاعیه زمانبندی پرداخت سود را جستجو نمایید. در صورت ابهام در اطلاعیه، می‌توانید با امور سهام شرکت مزبور تماس بگیرید.
 
  1. چگونه می‌توانیم برگ سهمی که به ارث رسیده را به پورتفوی خود منتقل کنیم یا بفروشیم؟
با مدارک گواهی فوت، نامه مالیات بر ارث، برگه انحصار وراثت، شناسنامه و کارت ملی متوفی، شناسنامه و کارت ملی وراث به پیشخوان دولتی که با شرکت سپرده‌گذاری مرکزی طرف قرارداد می‌باشد مراجعه نموده تا برگ سهام تفکیکی دریافت کنید. بعد از دریافت برگ سهام تفکیکی به یکی از شعب کارگزاری مراجعه نمایید.